Droga łatwa nie wymaga przejścia pięćdziesięciu dwóch stopni bodhisattwy własną mocą. Nie oznacza to jednak, że wystarczy poznać jej opis i postanowić, że od tej chwili będziemy nią podążać. Jak zatem naprawdę wejść na drogę łatwą?
Czy wystarczy wybrać drogę łatwą?
Kiedy poznajemy podział na drogę trudną i łatwą, naturalne wydaje się dokonanie wyboru: skoro pierwsza przekracza nasze możliwości, wystarczy zdecydować się na drugą. Znalezienie się na tej drodze, czy wejście na statek wracając do naszej wcześniejszej metafory, nie zależy od naszej decyzji.
Możemy uznać naukę o Amidzie za przekonującą, pragnąć odrodzenia w jego krainie i osiągnięcia stanu Buddy, a jednocześnie nadal liczyć przede wszystkim na własne postępowanie. Możemy zastanawiać się, czy robimy wystarczająco dużo, czy zgromadziliśmy dostatecznie wiele dobrych przyczyn.
Wejście na drogę łatwą nie polega na rozpoczęciu określonej praktyki. Dotyczy przede wszystkim tego, na czym człowiek opiera pewność osiągnięcia buddostwa.
信心 (shinjin) – podstawa drogi łatwej
W Jōdo Shinshū wejście na drogę łatwą następuje wraz z otrzymaniem 信心 (shinjin). Słowo to bywa tłumaczone jako „wiara” albo „zaufanie”, ale oba określenia mogą być mylące. Shinjin nie oznacza przyjęcia określonych twierdzeń za prawdziwe ani przekonania siebie, że nauki są prawdziwe.
Nie jest również uczuciem, które człowiek musi stale w sobie podtrzymywać. Nastrój może się zmieniać, mogą powracać lęk, gniew i pragnienia, ale shinjin nie znika wraz z chwilowym pogorszeniem samopoczucia.
Shinjin jest niewzruszoną pewnością, że Pierwotne Ślubowanie zostało urzeczywistnione także dla mnie. Wraz z jego otrzymaniem sprawa dalszego błądzenia w samsarze zostaje rozstrzygnięta: obecne życie będzie ostatnim życiem w samsarze, a po śmierci osiągnie się stan buddy.
Shinjin nie jest rezultatem naszej praktyki
Naturalnie próbujemy znaleźć działanie prowadzące do oczekiwanego rezultatu. Skoro osiągnięcie oświecenia wiąże się z shinjin, możemy zacząć traktować je jako kolejny cel praktyki: zdobyć odpowiednią wiedzę, wypowiedzieć wystarczająco wiele razy mantrę albo nauczyć się całkowicie ufać Amidzie.
W ten sposób ponownie uzależnilibyśmy jednak osiągnięcie buddostwa od własnych możliwości. Jedni potrafiliby wzbudzić dostatecznie silne przekonanie, a inni zostaliby wykluczeni przez lęk, nieufność albo trudność w przyjęciu tej nauki. Pierwotne Ślubowanie powstało natomiast właśnie dla istot, które nie potrafią samodzielnie stworzyć przyczyny swojego oświecenia.
Dlatego shinjin nie jest nagrodą za właściwie wykonaną praktykę. Nie można go również otrzymać przez samo pragnienie, aby je mieć.
Otrzymanie shinjin
Skoro shinjin nie można wytworzyć siłą woli, pojawia się pytanie, co właściwie może zrobić człowiek pragnący wejść na drogę łatwą. Shinran odpowiadał, że powinien słuchać nauki o Pierwotnym Ślubowaniu.
Nie chodzi jednak o samo poznanie historii Dharmākary ani o przyjęcie twierdzenia, że budda Amida istnieje. Shinran wyjaśniał słuchanie jako poznanie „początku i spełnienia ślubowania”. Oznacza to usłyszenie, dlaczego zostało ono złożone, dla kogo powstało oraz w jaki sposób zostało urzeczywistnione.
Pierwotne Ślubowanie powstało ze względu na istoty, które nie potrafią własną mocą usunąć niewiedzy i doprowadzić swoich praktyk do doskonałości. Dharmākara podjął się urzeczywistnienia drogi obejmującej właśnie takich ludzi, a osiągnięcie przez niego stanu buddy Amidy świadczy o wypełnieniu tego zobowiązania. Słuchając tej nauki, człowiek rozpoznaje więc nie tylko działanie Amidy, ale również własne położenie jako bonbu.
Słuchanie nie jest metodą zdobywania shinjin. Nie istnieje określona liczba wykładów, sutr ani powtórzeń nembutsu, po której człowiek zasługuje na pewność. Gdyby shinjin było rezultatem jakości naszego słuchania, ponownie zależałoby od własnej praktyki i własnych możliwości.
Shinran nazywa prawdziwym słuchaniem taki moment, w którym nauka o początku i spełnieniu Pierwotnego Ślubowania zostaje usłyszana bez wątpliwości. Nie oznacza to, że człowiek sam przekonał się do niej odpowiednio silnymi argumentami. Wątpliwość ustępuje, ponieważ działanie Pierwotnego Ślubowania dociera do niego jako shinjin.
Nie można dokładnie opisać ani odtworzyć mechanizmu, dzięki któremu do tego dochodzi. Można wyjaśnić treść ślubowania, jego powstanie i spełnienie, lecz samo narodzenie się niewzruszonej pewności pozostaje 不可思議 (fukashigi) – czymś przekraczającym ludzkie pojmowanie.